Ένας βασικός προβληματισμός σχετικά με τα συστήματα επαλήθευσης ηλικίας είναι ότι συχνά παρουσιάζονται ως μια ουδέτερη και αξιόπιστη τεχνική λύση για την προστασία των ανηλίκων, ενώ στην πράξη μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα εύθραυστα τόσο σε επίπεδο ασφάλειας όσο και σε επίπεδο αξιοπιστίας. Πρόσφατη είδηση για την ευρωπαϊκή εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας [1] έδειξε ότι ακόμη και «έτοιμα» συστήματα μπορούν να παρακαμφθούν μέσα σε λίγα λεπτά. Παράλληλα, πειραματική έρευνα [2] της ομάδας MeVer του ΕΚΕΤΑ-ΙΠΤΗΛ αναδεικνύει ότι και τα ίδια τα μοντέλα εκτίμησης ηλικίας είναι ευάλωτα σε απλές και ρεαλιστικές παρεμβάσεις.
Συγκεκριμένα, δοκιμάστηκαν τρία δημοφιλή ανοιχτά μοντέλα εκτίμησης ηλικίας (FairFace, MiVOLO και ViT Age Classifier) στο σύνολο δεδομένων προσώπων UTKFace, με έμφαση στο κρίσιμο ηλικιακό όριο των 13 ετών. Σε εικόνες ανηλίκων ηλικίας 6–12 ετών εφαρμόστηκαν πολύ απλές αλλοιώσεις, όπως λεπτό μουστάκι, γένια (stubble) και έντονο μακιγιάζ στα μάτια — παρεμβάσεις που θα μπορούσε να πραγματοποιήσει εύκολα ένα παιδί χωρίς τη χρήση generative AI. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ειδικά η προσθήκη γενιών μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αποτυχία ταξινόμησης: στο μοντέλο MiVOLO, η ακρίβεια αναγνώρισης ανηλίκων κάτω των 13 ετών μειώθηκε από 81% σε 33%, ενώ το 59% των αρχικά σωστά ταξινομημένων ανηλίκων κατατάχθηκε λανθασμένα ως ηλικίας άνω των 13 ετών.
Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν και μια σημαντική τεχνοηθική διάσταση: όταν τέτοια συστήματα χρησιμοποιούνται ως μηχανισμοί πρόσβασης σε ψηφιακές υπηρεσίες ή περιεχόμενο, δημιουργείται ο κίνδυνος υπερβολικής εμπιστοσύνης σε ατελή αυτοματοποιημένα συστήματα, τα οποία ενδέχεται να παράγουν ψευδή αίσθηση ασφάλειας. Συνεπώς, το κρίσιμο ερώτημα δεν αφορά μόνο το αν μια εφαρμογή ή ένα πρωτόκολλο είναι τεχνικά ασφαλές, αλλά και το κατά πόσο τα ίδια τα μοντέλα εκτίμησης ηλικίας είναι επαρκώς ανθεκτικά, διαφανή και αξιόπιστα απέναντι σε απλές προσπάθειες παράκαμψης σε πραγματικές συνθήκες χρήσης.
[2] https://mever.gr/post/age-verification-biases/
Δρ. Ιωάννης Κομπατσιάρης, Διευθυντής στο ΙΠΤΗΛ του ΕΚΕΤΑ
μέλος Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής (2021-2026)