Αν μέχρι πρόσφατα η διακίνηση ανθρώπινων λειψάνων, όπως τα κρανία και άλλα σκελετικά μέρη, αφορούσε συλλέκτες, φοιτητές ιατρικής και, ενδεχομένως, κάποιους αντισυμβατικούς καλλιτέχνες που χρησιμοποιούσαν το σώμα ως πρώτη ύλη σε εικαστικές παρεμβάσεις, σήμερα το άνοιγμα στο παγκόσμιο εμπόριο προσελκύει και απλούς καταναλωτές, οι οποίοι κανονικοποιούν στην σφαίρα του lifestyle τα υλικά ίχνη των νεκρών ως σύμβολα αισθητικής. Διάφοροι χρήστες φωτογραφίζονται με τα αποκτήματά τους στις ψηφιακές πλατφόρμες, στο πλαίσιο μιας τάσης που εμπνέεται από την επανεμφάνιση του «γοτθικού ρεύματος», αγνοώντας ή αδιαφορώντας για την προέλευση τους.

Το νομικό καθεστώς είναι αποσπασματικό: Στο Ηνωμένο Βασίλειο η θεσμική προστασία αφορά λείψανα ηλικίας έως 100 ετών, χωρίς πρόβλεψη για τα παλαιότερα, στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες οι ρυθμίσεις είναι αντιφατικές, ενώ οι διασυνοριακές συναλλαγές φαίνεται ανέφικτο να ελεγχθούν. Όπως συμβαίνει συχνά στην οικονομία, η αυξημένη ζήτηση δεν αργεί να καλλιεργήσει υπόγεια κυκλώματα διακίνησης. Στο παρελθόν, αποικιοκρατικά δίκτυα εκμετάλλευσης κοινοτήτων εξασφάλιζαν την παροχή οστών στην Ευρώπη - φαινόμενο που επανέρχεται με την αναζωπύρωση της σύλησης των τάφων.

Πέρα όμως από ζητήματα νομιμότητας και διαφάνειας, η αγοραία αντιμετώπιση των ανθρώπινων καταλοίπων συνιστά πρακτική που καθίσταται πιο επιτακτικό από ποτέ να αξιολογηθεί ηθικά.  

Ελένη Αθανασίου, ασκούμενη στην ΕΕΒΤ

Πηγή: theconversation.com

(από το newsletter Οκτωβρίου 2025 της Επιτροπής, στο οποίο μπορείτε να εγγραφείτε από εδώ)